Tại hội thảo về an sinh cho tài xế xe công nghệ tổ chức ở TP.HCM, vấn đề quyền lợi và chế độ bảo hiểm của lực lượng lao động này đã được đặt lên bàn nghị sự. Hiện nay, tài xế phải chịu mức chiết khấu từ 20-30% doanh thu mỗi chuyến, làm việc 13-15 tiếng/ngày nhưng thiếu vắng các chế độ bảo hiểm căn bản.
Kinh nghiệm quốc tế về chế độ lao động nền tảng
Nhiều thị trường lớn trên thế giới đã đưa ra khung pháp lý cụ thể buộc các nền tảng kinh tế chia sẻ gánh nặng an sinh:
- Malaysia: Bắt buộc tài xế tham gia bảo hiểm xã hội tự doanh từ năm 2017, trong đó các hãng như Grab hỗ trợ hoàn lại một phần chi phí.
- Ấn Độ: Bộ luật An sinh xã hội năm 2020 công nhận lao động nền tảng và thiết lập quỹ an sinh riêng.
- Hàn Quốc & Mỹ: Đã từng bước mở rộng phạm vi áp dụng bảo hiểm thất nghiệp, thai sản và các phúc lợi bắt buộc đối với nhóm lao động tự do theo mô hình gig economy thông qua các phán quyết pháp lý.
Tác động & Nhận định
Xu hướng tăng cường bảo vệ an sinh cho tài xế công nghệ tại Việt Nam có thể mang lại những tác động rõ nét:
- Chi phí vận hành tăng: Các doanh nghiệp kinh tế chia sẻ như Grab, Be hay Xanh SM có thể phải đối mặt với chi phí tuân thủ và vận hành cao hơn nếu nghĩa vụ đóng bảo hiểm trở thành bắt buộc.
- Biến động giá cước: Để bù đắp chi phí gia tăng, mức giá cước dịch vụ gọi xe và giao hàng có khả năng sẽ điều chỉnh tăng nhẹ, tác động trực tiếp đến người tiêu dùng.
- Bền vững hóa thị trường: Khung pháp lý rõ ràng sẽ giúp giảm tỷ lệ rời bỏ công việc của tài xế, ổn định nguồn cung lao động chất lượng cho toàn ngành.