Việt Nam hiện đang sử dụng lượng nước lớn để sản xuất lúa, với con số 4.000 - 5.000m3 nước cần thiết để tạo ra 1 tấn lúa tại ĐBSCL. Tình trạng này phản ánh một thực tế đáng báo động về hiệu quả sử dụng nước thấp, đặc biệt trong bối cảnh khu vực này đối mặt với nhiều thách thức về an ninh nguồn nước.
Diễn biến chi tiết
Tại hội thảo "An ninh nguồn nước ĐBSCL trước thách thức biến đổi khí hậu" do Báo Tiền Phong, UBND TP Cần Thơ và Tập đoàn Keppel tổ chức, PGS-TS Lê Anh Tuấn, giảng viên cao cấp Khoa Môi trường ĐH Cần Thơ và cố vấn khoa học Viện MeKong, đã chỉ ra ít nhất 7 thách thức đe dọa an ninh nguồn nước của ĐBSCL trong tương lai. Trong đó, có 3 yếu tố chính tác động từ bên ngoài là:
- Biến đổi khí hậu: Gây ra những thay đổi bất thường về thời tiết, lượng mưa và mực nước biển.
- Đập thủy điện ở thượng nguồn: Thay đổi đặc điểm thủy văn của sông Mekong, ảnh hưởng đến dòng chảy và lượng phù sa về ĐBSCL.
- Khai thác nước quá mức: Hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt sử dụng lượng nước lớn, đặc biệt là trong việc trồng lúa, mà hiệu quả chưa cao.
Việc sử dụng 4.000 - 5.000m3 nước/tấn lúa cho thấy sự lãng phí nghiêm trọng so với các tiêu chuẩn quốc tế, đặt ra áp lực lớn lên nguồn tài nguyên nước vốn đã khan hiếm hơn do các yếu tố trên.
Tác động & Nhận định
Thách thức về an ninh nguồn nước tại ĐBSCL có tác động tiêu cực đáng kể đến nhiều khía cạnh:
- Ngành nông nghiệp: Giảm năng suất, tăng chi phí sản xuất do thiếu nước hoặc xâm nhập mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân và nguồn cung lương thực.
- Kinh tế địa phương: Khả năng phát triển bền vững của ĐBSCL bị đe dọa, ảnh hưởng đến các ngành kinh tế khác phụ thuộc vào tài nguyên nước.
- An sinh xã hội: Gây ra các vấn đề về môi trường sống, sức khỏe cộng đồng và di cư do điều kiện sống khó khăn.
Để giải quyết vấn đề này, cần có các giải pháp toàn diện bao gồm việc nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong nông nghiệp (áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, giống cây trồng chịu hạn), quản lý tài nguyên nước bền vững, và hợp tác quốc tế để điều phối việc sử dụng nước sông Mekong.