Ả-rập Xê-út vừa công bố kế hoạch thành lập liên minh phòng thủ hàng hải đa quốc gia. Mục tiêu của liên minh này là bảo vệ các tuyến vận tải biển quốc tế và tuyến đường cung cấp năng lượng quan trọng ở khu vực Biển Đỏ, vốn đang bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi thân Iran.
Diễn biến chi tiết
Ngày 30/7, Bộ Quốc phòng Ả-rập Xê-út tiết lộ rằng đại diện từ 43 quốc gia và Liên minh châu Âu đã tham dự một hội nghị quốc tế để thảo luận về liên minh. Ả-rập Xê-út đóng vai trò là quốc gia sáng lập và lãnh đạo, đồng thời là nơi đặt trụ sở chính của liên minh. Các mục tiêu chính bao gồm tăng cường an ninh hàng hải, bảo vệ tự do hàng hải, đảm bảo các tuyến đường thương mại quốc tế, và bảo vệ lợi ích hàng hải chung tại eo biển Bab el-Mandeb và vịnh Aden. Đến nay, 14 quốc gia đã đưa ra tuyên bố chung ủng hộ liên minh do Riyadh đề xuất, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Ai Cập, Sudan và Djibouti. Đáng chú ý, trong số 6 quốc gia Ả-rập vùng Vịnh, Oman và UAE không nằm trong danh sách ủng hộ.
Các cuộc tấn công của Houthi leo thang kể từ ngày 20/7, khi lực lượng này tuyên bố phong tỏa Ả-rập Xê-út ở Biển Đỏ và nhận trách nhiệm tấn công nhiều tàu liên quan đến Ả-rập Xê-út. Phản ứng lại, Ả-rập Xê-út đã tiến hành các cuộc không kích vào cơ sở quân sự của Houthi ở Hodeidah, Yemen. Đánh giá của Ả-rập Xê-út và các đối tác khu vực cho thấy Houthi đã tấn công Ả-rập Xê-út từ lãnh thổ Iraq trong tuần này, thể hiện sự phối hợp gia tăng giữa các lực lượng thân Iran trong “Trục kháng chiến”.
Tác động & Nhận định
- Rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu: Biển Đỏ là một trong những hành lang thương mại nhộn nhịp nhất thế giới, đặc biệt quan trọng cho việc vận chuyển dầu mỏ và hàng hóa giữa châu Á và châu Âu. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể ảnh hưởng lớn đến chuỗi cung ứng toàn cầu và giá năng lượng.
- Tăng chi phí vận tải: Các cuộc tấn công có thể khiến chi phí bảo hiểm và vận chuyển tăng cao, ảnh hưởng đến lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
- Căng thẳng địa chính trị: Sự hình thành liên minh và các cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa Ả-rập Xê-út và Houthi cho thấy căng thẳng địa chính trị khu vực đang leo thang, tiềm ẩn nguy cơ bất ổn lớn hơn.
- Giá dầu và năng lượng: Nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ khu vực có thể đẩy giá dầu thô và khí đốt lên cao, ảnh hưởng đến các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, trong đó có Việt Nam.
Việc Ả-rập Xê-út thành lập liên minh đa quốc gia nhằm ổn định Biển Đỏ là một nỗ lực quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro cho thương mại hàng hải quốc tế, nhưng hiệu quả thực sự còn phụ thuộc vào khả năng trấn áp các mối đe dọa từ Houthi và sự đồng lòng của các quốc gia tham gia.