Dù chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong cộng đồng doanh nghiệp ngoại thương, nhóm 74 doanh nghiệp được cơ quan hải quan áp dụng chế độ ưu tiên hiện đang đóng góp tới khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước. Đây là lực lượng hạt nhân định hình dòng chảy thương mại quốc tế của Việt Nam.
Đóng góp của nhóm doanh nghiệp ưu tiên
Chế độ doanh nghiệp ưu tiên (AEO) là chính sách áp dụng cho các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về tuân thủ pháp luật hải quan, năng lực tài chính và quy mô kim ngạch. Mặc dù số lượng chỉ vỏn vẹn 74 đơn vị, quy mô hoạt động của nhóm này phản ánh mức độ tập trung cao độ của hoạt động ngoại thương, chủ yếu bao gồm các tập đoàn FDI lớn trong ngành điện tử, dệt may, da giày cùng một số doanh nghiệp quy mô lớn trong nước.
Tác động & Nhận định
Cơ cấu này phản ánh nhiều khía cạnh quan trọng đối với nền kinh tế
- Động lực tăng trưởng: Khối ngoại và các doanh nghiệp đầu ngành tiếp tục là trụ cột giữ vững thặng dư thương mại và nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia.
- Rủi ro phụ thuộc: Việc kim ngạch phụ thuộc lớn vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp cho thấy tính dễ bị tổn thương nếu chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy hoặc các tập đoàn lớn thu hẹp sản xuất.
- Khuyến nghị chính sách: Nhà nước cần mở rộng hỗ trợ, nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ nội địa để từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và hưởng các ưu đãi hải quan.