Hơn 511 triệu tấn hạn ngạch phát thải khí nhà kính của ba ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng sẽ chính thức được giao dịch lần đầu tiên vào ngày 29/6 tới đây. Đây là một bước tiến quan trọng trong lộ trình xây dựng thị trường carbon tại Việt Nam, nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp giảm phát thải và hướng tới mục tiêu Net Zero.
Diễn biến chi tiết
Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường) đã hoàn tất việc đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2026 trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch và tín chỉ carbon. Tổng hạn ngạch được phân bổ cho ba ngành chính này là 511 triệu tấn CO2e, trong đó 243 triệu tấn cho năm 2025 và 268 triệu tấn cho năm 2026. Ngày giao dịch cuối cùng cho hạn ngạch này là 24/12/2027.
Danh sách các doanh nghiệp được phép giao dịch hạn ngạch trên sàn bao gồm 92 đơn vị, nổi bật có Hòa Phát, Formosa, EVN và VICEM. Các doanh nghiệp này sẽ phải tuân thủ hạn ngạch được cấp. Nếu vượt quá mức cho phép, họ sẽ phải mua thêm hạn ngạch từ các doanh nghiệp ít phát thải hơn hoặc mua tín chỉ carbon để bù trừ, với tỷ lệ tối đa 30% hạn ngạch phát thải.
Sàn giao dịch carbon này dự kiến sẽ thí điểm đến năm 2028 trước khi chính thức vận hành hoàn toàn. Hạn ngạch phát thải khí nhà kính là giới hạn tối đa về lượng khí nhà kính mà một ngành công nghiệp hoặc doanh nghiệp được phép thải ra, trong khi tín chỉ carbon là một loại chứng chỉ có thể giao dịch, cho phép người nắm giữ quyền phát thải một tấn CO2 hoặc các khí nhà kính khác.
Tác động & Nhận định
- Thúc đẩy chuyển đổi xanh: Cơ chế giao dịch hạn ngạch và tín chỉ carbon sẽ tạo động lực kinh tế mạnh mẽ, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính.
- Cơ hội và thách thức: Các doanh nghiệp thuộc ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng sẽ phải đối mặt với thách thức trong việc quản lý phát thải. Tuy nhiên, những doanh nghiệp có khả năng giảm phát thải vượt mức có thể tạo ra doanh thu từ việc bán hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon.
- Phát triển thị trường carbon: Việc ra mắt sàn giao dịch là bước đi quan trọng trong việc hình thành một thị trường carbon sôi động tại Việt Nam, giúp đạt được các mục tiêu về biến đổi khí hậu đã cam kết.
Thị trường carbon được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong việc huy động nguồn lực tài chính, khuyến khích đổi mới sáng tạo và đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050.