Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang chứng kiến một cuộc sàng lọc mạnh mẽ, với 48.000 gian hàng đã phải đóng cửa chỉ sau một năm. Nguyên nhân chính là sự kết thúc của "thời kỳ tiền rẻ" khi các chi phí như phí sàn, phí thanh toán, voucher, freeship, quảng cáo, affiliate và thuế ngày càng tăng cao, khiến biên lợi nhuận của các nhà bán hàng online trở nên mỏng hơn bao giờ hết. Điều này đánh dấu một chu kỳ mới cho TMĐT, chuyển từ giai đoạn tăng trưởng bằng mọi giá sang giai đoạn tập trung vào việc kiếm tiền và tối ưu hóa lợi nhuận.
Diễn biến chi tiết
Cuộc chơi TMĐT thập kỷ trước tập trung vào tăng trưởng, thu hút người bán và người mua bằng các ưu đãi như chi phí mở gian hàng thấp, traffic rẻ, voucher giảm giá và trợ giá vận chuyển. Tuy nhiên, hiện tại, một đơn hàng 100.000 đồng có thể chỉ còn lại hơn 60.000 đồng cho chủ shop sau khi trừ các khoản phí. Xu hướng này không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà còn rộng khắp Đông Nam Á, nơi kinh tế số đã tăng trưởng mạnh mẽ từ 40 tỷ USD GMV một thập kỷ trước lên hơn 300 tỷ USD vào năm 2025, theo báo cáo e-Conomy SEA 2025 của Google, Temasek và Bain. Báo cáo cũng chỉ ra rằng khu vực đã có sự dịch chuyển rõ rệt sang kiếm tiền từ năm 2024, với doanh thu kinh tế số dự báo đạt 135 tỷ USD.
Tác động & Nhận định
Sự thay đổi này có ý nghĩa lớn đối với cả người bán và người mua. Đối với người bán, đặc biệt là các shop nhỏ, việc duy trì hoạt động trở nên khó khăn hơn khi họ phải tự xoay sở với biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp. Điều này buộc các nhà bán hàng phải nâng cao hiệu quả hoạt động, tối ưu hóa chi phí và tìm kiếm các chiến lược kinh doanh bền vững hơn. Đối với người mua, họ có thể sẽ ít nhận được mã giảm giá, phải trả phí vận chuyển cao hơn và giá hàng hóa có thể không còn rẻ như trước. Cuộc sàng lọc này dự kiến sẽ loại bỏ những doanh nghiệp không hiệu quả, tạo ra một thị trường TMĐT chuyên nghiệp và cạnh tranh hơn trong dài hạn.
- Tăng trưởng bền vững: Thị trường sẽ hướng tới tăng trưởng chất lượng thay vì tăng trưởng số lượng bằng mọi giá.
- Cạnh tranh gay gắt: Các nhà bán hàng sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn hơn về giá cả, chất lượng sản phẩm và dịch vụ khách hàng.
- Đổi mới mô hình kinh doanh: Yêu cầu các doanh nghiệp TMĐT phải đổi mới để thích nghi với môi trường kinh doanh mới.