Chuyển giao quyền điều hành sản nghiệp gia đình là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược rõ ràng. Khảo sát của PwC năm 2025 chỉ ra rằng các doanh nghiệp gia đình tại Việt Nam có định hướng tăng trưởng cao, nhưng cũng đối mặt với thách thức lớn khi thế hệ sáng lập chuẩn bị bàn giao cho thế hệ kế cận. Những lo ngại chính bao gồm sự chênh lệch về mức độ sẵn sàng của người kế nhiệm, khác biệt về tầm nhìn và thiếu kế hoạch bài bản.
Diễn biến chi tiết
Trên thế giới, việc chuyển giao sản nghiệp không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Tại Mỹ, các tranh chấp thừa kế trong những gia đình siêu giàu ngày càng phổ biến. Các chuyên gia đã đưa ra bốn lời khuyên quan trọng để quá trình này diễn ra thuận lợi:
- Trao đổi càng sớm càng tốt: Chuyên gia Mallory Findley từ Rockefeller Capital Management khuyến nghị bắt đầu thảo luận về kế hoạch kế thừa khi các thành viên còn minh mẫn, khỏe mạnh và vui vẻ, thay vì chờ đợi đến khi khủng hoảng xảy ra. Những dịp như thành viên mới chào đời hoặc thay đổi cơ cấu sở hữu có thể là thời điểm thích hợp để bắt đầu.
- Tiến hành dần dần: Việc chuyển giao nên được thực hiện theo từng giai đoạn, giúp thế hệ kế nhiệm có thời gian học hỏi và thích nghi. Đây là yếu tố then chốt giúp duy trì sự ổn định và liên tục của doanh nghiệp.
- Tạo dựng lòng tin: Sự tin tưởng giữa các thành viên gia đình, đặc biệt là giữa thế hệ sáng lập và thế hệ kế nhiệm, là nền tảng cho một quá trình chuyển giao thành công. Các buổi trò chuyện định kỳ và minh bạch sẽ giúp xây dựng mối quan hệ này.
- Lập kế hoạch bài bản: Cần có một kế hoạch chuyển giao chi tiết, rõ ràng, bao gồm các bước cụ thể, vai trò và trách nhiệm của từng bên. Kế hoạch này giúp tránh những hiểu lầm và xung đột tiềm ẩn.
Tác động & Nhận định
Quá trình chuyển giao sản nghiệp là yếu tố sống còn đối với sự bền vững của doanh nghiệp gia đình. Một kế hoạch chuyển giao hiệu quả không chỉ đảm bảo sự liên tục trong hoạt động kinh doanh mà còn giúp giữ vững tài sản và hài hòa mối quan hệ trong gia đình. Đối với các doanh nghiệp gia đình tại Việt Nam, đây là một thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để củng cố nền tảng và vươn xa hơn trong tương lai. Nhà đầu tư cần quan tâm đến các doanh nghiệp có chiến lược chuyển giao rõ ràng, minh bạch, vì đây là dấu hiệu của sự quản trị tốt và tầm nhìn dài hạn.