Việc 17 máy bay Airbus A321neo tại Việt Nam phải tạm ngừng khai thác do thiếu động cơ Pratt & Whitney đang gây ra nhiều thách thức cho ngành hàng không trong nước. Đây là một phần của cuộc khủng hoảng linh kiện toàn cầu, ảnh hưởng đến hàng trăm máy bay trên thế giới và dự kiến kéo dài đến năm 2027-2028.
Diễn biến chi tiết
Theo Cục Hàng không Việt Nam, thông tin được công bố tại hội nghị sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm, 17 máy bay Airbus A321neo đang được bảo quản và chưa thể trở lại khai thác. Số lượng máy bay phải “đắp chiếu” đã giảm 6 chiếc so với cùng kỳ năm 2025, nhưng vẫn còn một số lượng đáng kể. Tổng số máy bay đăng ký quốc tịch Việt Nam hiện là 280 chiếc. Tình trạng này bắt nguồn từ nguy cơ tạp chất trong bột kim loại dùng để sản xuất một số bộ phận bên trong dòng động cơ GTF của Pratt & Whitney, khiến hàng nghìn động cơ phải kiểm tra sớm hơn dự kiến. Điều này gây tắc nghẽn nghiêm trọng trong mạng lưới bảo dưỡng.
Trên phạm vi toàn cầu, chuyên trang hàng không The Flying Engineer cho biết, tính đến đầu năm 2026, hơn 800 máy bay thuộc gia đình Airbus A320neo sử dụng động cơ Pratt & Whitney đã phải ngừng hoạt động, chiếm khoảng 38% đội bay sử dụng loại động cơ này. Đây được đánh giá là một trong những cuộc khủng hoảng lớn nhất kể từ vụ Boeing 737 MAX, với các hãng bay tại Mỹ và châu Âu cũng đang phải đối mặt với tình trạng tương tự, thậm chí có nơi tháo động cơ để cho thuê nhằm giải quyết tình thế.
Tác động & Nhận định
- Đối với các hãng hàng không Việt Nam: Tình trạng thiếu máy bay sẽ ảnh hưởng đến khả năng khai thác, lịch bay và doanh thu. Điều này có thể dẫn đến việc tăng giá vé do hạn chế nguồn cung và giảm hiệu suất hoạt động. Các hãng bay sẽ phải tìm kiếm giải pháp thuê máy bay hoặc điều chỉnh kế hoạch khai thác.
- Đối với ngành hàng không toàn cầu: Cuộc khủng hoảng này nhấn mạnh sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng linh kiện và ảnh hưởng của các vấn đề kỹ thuật đến hoạt động của toàn ngành. Việc tắc nghẽn sửa chữa và thiếu động cơ có thể khiến chi phí bảo dưỡng tăng cao và kéo dài thời gian chờ đợi.
- Nhà đầu tư: Cần theo dõi sát sao tình hình hoạt động của các hãng hàng không bị ảnh hưởng (ví dụ: Vietnam Airlines, Vietjet Air), đặc biệt là khả năng phục hồi và chiến lược ứng phó với tình trạng thiếu hụt. Các công ty sản xuất động cơ và cung cấp dịch vụ bảo dưỡng cũng sẽ chịu áp lực lớn.